به طرف كسى كه آسمانها و زمين را آفريد متوجه مى كنيم . لذا اشاره به همان ذات مى كنيم گرچه معلوم نباشد . « اين معارف را شيخ در رد مسلك احسائيه و برخى تعبيرهاى شيخ احمد احسايى در شرح زيارت جامع كبيره بيان فرمودند . » « 1 » آيت الله قاضى از نظر توحيد در صفات و افعال الهى و درك آن بسيار برجسته و سلوك ايشان بر اساس آن استمرار داشت . وى شاگردان خود را هم به اين اصل مهم در عرفان اسلامى توصيه مى نمودند . « روزى هنگامى كه استاد درباره توحيد افعالى سخن مى گفت صداى ريزش سقف برخواست و گرد و غبار فضاى اتاق را فرا گرفت . شاگردان همه برخواستند ، من هم برخواستم . دم در اتاق بر اثر ازدحام يكديگر را عقب مى زدند . در اين حال معلوم شد سقف فرو نريخته است . همه بازگشتيم و سر جاى خود نشستيم . استاد فرمود بياييد اى شاگردان توحيد افعالى ، استاد بحث را درباره توحيد افعالى ادامه دادند . » « 2 » توحيد وى او را به تفويض امور به احديت سوق مى داد . اين منش او براى همراهانش و اهالى نجف زبانزد بود . « او با آنكه عائله ايى سنگين داشت و در نهايت تهيدستى زندگى مىكرد اما چنان غرق توكل و تسليم و تفويض و توحيد بود كه ذره ايى از مسير خارج نمىشد . » « 3 » توحيد در ربوبيت تكوينى و مالكيت قاضى مانند هر عارف اسلامى تمام هستى را از آن خداوند دانسته و باريتعالى را تنها رب و سرپرست عالم تكوين مى شمارد . « اگر انسان متذكر باشد كه خود او و هرچه از تعلقات و مايملك ملك تلق خداست ، يك روز به او داده و يك روز مى گيرد و كسى را در آن حق دخالتى نيست ، وقتى كه انسان به خوبى ادراك كرد كه از اول مالك نبوده و عنوان ملكيت براى او مجازى بود و بى جهت خود را مالك تخيل مى نموده است ، البته در صورت فقدان متأثر نخواهد شد و توجه به اين نكته ناگهان راه را بر او هموار خواهد نمود . » « 4 » عدم توجه به ذخاير مادى و تعلقات دنيوى از شاخصه هاى سلوك توحيدى ايشان در اين مورد بود . « استاد ، سيد هاشم حداد را از اندختن مال و ثروت و دست رد نهادن به سينه فقرا و مستمندان و رد تقاضاى نسيه مشتريان به شدت بر حذر داشته بود . » « 5 » ساده زيستى و دورى از اشرافيگرى از جمله سفارشات مورد اهتمام در مكتب عرفانى سيد على قاضى بود . وى به فرزندان خود نمونه زندگى ساده خود را مثال مى زد و مى فرمود : « زندگى طلبگى همين هست كه مى بينيد . بايد با قناعت و ساده زيستى ساخت . اگر

--> ( 1 ) - عطش ، پيشين ، ص 293 ( 2 ) - صلح كل ، 60 ( 3 ) - صلح كل ، ص 60 ( 4 ) - انعام ، 79 ( 5 ) - هاشميان ، هادى ، درياى عرفان ، قم ، موسسه فرهنگى طه ، 1379 ، ص 99 .